Công Thức Tính Phần Trăm Và Ứng Dụng Thực Tế 2026

Công thức tính phần trăm là kiến thức toán học cơ bản nhưng có tính ứng dụng cực cao, từ việc mua sắm hàng ngày đến quản lý tài chính. Bài viết dưới đây của Điện máy Pico sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất và bỏ túi những cách tính nhẩm siêu tốc, chính xác nhất.

 

I. Tìm hiểu tỷ lệ phần trăm là gì? Ý nghĩa ra sao?

 

Tỷ lệ phần trăm là một cách biểu diễn kích thước tương đối của một đại lượng so với một đại lượng khác, trong đó mẫu số được quy ước chuẩn là 100. 

Nói một cách dễ hiểu, chúng ta quy đổi mọi sự so sánh về thang điểm 100 để dễ dàng hình dung. 

Số 1 trong công thức tượng trưng cho một phần tương ứng hoặc phần thay đổi so với tổng thể.

 

 

Ví dụ minh họa:

• Phân số 50/100 được viết ngắn gọn là 50%
• Phân số 2/100 được viết ngắn gọn là 2%
• Bạn gửi 100.000đ vào ngân hàng và nhận được lãi suất 5.000đ. Tỷ lệ tăng thêm 5.000/100.000 = 0.05. Khi đó, khoản tiền sinh lời của bạn là 5%.

Trong toán học, phần trăm là tỉ số được viết dưới dạng phân số với mẫu số luôn là 100. Ký hiệu đặc trưng là "%" (đọc là phần trăm). 

Các con số như 1%, 10%, 50% là những ví dụ điển hình mà bạn thường thấy. 

Điểm đặc biệt cần lưu ý là tỷ lệ phần trăm là một đơn vị không có thứ nguyên (không có đơn vị đo lường như cm, kg...), nó thuần túy dùng để so sánh tương quan giữa các con số.

>>> XEM THÊM: Công Thức Tính Chu Vi Hình Tròn Chuẩn, Các Dạng Bài Tập 

 

II. Công thức tính phần trăm tổng quát

 

Để tính phần trăm của một đại lượng bất kỳ, nguyên tắc chung rất đơn giản: Ta lấy số lượng của phần muốn tính chia cho tổng số lượng, sau đó nhân kết quả với 100.

Công thức tổng quát:

Ví dụ minh họa:

Giả sử bạn làm một bài kiểm tra trắc nghiệm gồm 10 câu hỏi. Sau khi chấm điểm, bạn làm đúng được 8 câu. Vậy tỉ lệ phần trăm số câu đúng của bạn là bao nhiêu?

Áp dụng công thức, ta có: (8/10) x 100 = 0.8 x 100 = 80%

 

 

III. Áp dụng công thức tính phần trăm vào cuộc sống

 

Dưới đây là các trường hợp phổ biến nhất mà bạn chắc chắn sẽ gặp phải trong chi tiêu và kinh doanh

 

3.1. Cách tính % giảm giá khi mua hàng tại điện máy Pico

 

Bạn đến Điện máy Pico và thấy một chiếc tủ lạnh có giá niêm yết 20 triệu đồng, kèm theo biển báo hấp dẫn "Giảm giá 10%". 

Con số 10% này chính là phần trăm giảm giá, cho biết bạn sẽ tiết kiệm được một khoản tiền so với giá gốc.

Cụ thể, số tiền bạn tiết kiệm được là 10% x 20.000.000 = 2.000.000đ.

Số tiền thực tế bạn phải trả là 20.000.000 - 2.000.000 = 18.000.0000đ

Công thức tính phần trăm giảm giá giúp bạn biết mình đã mua được món hời như thế nào. Có 2 cách để tính:

Cách 1: Dựa trên số tiền chênh lệch

Cách 2: Dựa trên tỉ lệ giá bán

Áp dụng vào ví dụ trên:

%Giảm giá = [ (20-18) / 20 ] x 100 = 10%

 

 

3.2. Cách tính phần trăm tăng giá của tủ lạnh LG

 

Ngược lại với giảm giá, đôi khi giá cả thị trường leo thang khiến hàng hóa tăng giá. Việc tính toán phần trăm tăng giá giúp chúng ta nắm bắt được mức độ lạm phát hoặc sự thay đổi giá trị của sản phẩm.

Cách 1:

Cách 2:

Ví dụ: Một tô phở năm 2019 có giá 30.000đ. Đến năm 2024, giá một tô phở là 45.000đ. Mức tăng giá là:

(45.000/30.000 - 1) x 100 = (1.5-1) x 100 = 50%

Như vậy, giá phở đã tăng 50%, tương ứng với số tiền tăng thêm 15.000đ.

 

 

3.3. Cách tính phần trăm tăng trưởng doanh thu

 

Trong kinh doanh, phần trăm tăng trưởng là chỉ số sống còn. Nó cho biết doanh nghiệp (hoặc nền kinh tế) đang đi lên hay đi xuống, tốc độ phát triển nhanh hay chậm so với kỳ trước.

Ví dụ: Một cửa hàng bán phụ kiện điện thoại có doanh thu năm nay là 60 tỷ VNĐ, trong khi năm ngoái là 40 tỷ VNĐ.

% Tăng trưởng = [ (60 - 40) / 40 ] x 100 = 50%

Lưu ý: Kết quả này có thể là số âm. Ví dụ nếu doanh thu năm nay tụt xuống còn 30 tỷ, kết quả sẽ là -25%, nghĩa là doanh thu bị sụt giảm (tăng trưởng âm) 25%.

 

3.4. Cách tính phần trăm chi phí trên doanh thu của doanh nghiệp

 

Đây là dạng bài toán tính tỷ trọng của một thành phần trong tổng thể. Nó giúp chủ doanh nghiệp biết được cơ cấu hàng hóa hoặc chi phí của mình đang phân bổ như thế nào.

Công thức tính tỷ trọng của phần A trong tổng (A + B + C...):

Ví dụ: Kho hàng của một đại lý đang có: 240 chiếc iPhone 16, 150 chiếc Samsung S24 và 110 chiếc Oppo Reno. Tổng số máy là 240 + 150 + 110 = 500 máy.

Tỷ lệ phần trăm từng loại máy là:

• Iphone 16: (240 / 500) x 100 = 48%
• Samsung S24: (150/500) x 100 = 30%
• Oppo Reno: (110/500) x 100 = 22%

 

 

3.5. Cách tính số tiền lãi khi gửi tiết kiệm ở ngân hàng

 

Hiểu rõ cách tính lãi suất phần trăm giúp bạn tối ưu hóa dòng tiền nhàn rỗi. Ngân hàng thường niêm yết lãi suất theo năm (%/năm), nhưng tiền lãi có thể được trả theo tháng hoặc cuối kỳ.

Ví dụ: Bạn gửi tiết kiệm 100.000.000VND tại ngân hàng với lãi suất 6%/năm. Lãi suất hàng tháng sẽ là: 6%/12 tháng = 0.5%/tháng.

Số tiền lãi bạn nhận được mỗi tháng: 100.000.000 x 0.5% = 500.000 VNĐ

Thực tế, các ngân hàng có thể áp dụng lãi suất kép (lãi nhập gốc) hoặc các kỳ hạn khác nhau, nhưng nguyên lý cơ bản vẫn dựa trên công thức nhân số tiền gốc với tỉ lệ phần trăm lãi suất tương ứng.

>>> XEM THÊM: 8 Công Thức Tính Diện Tích Tam Giác Thường Áp Dụng Nhất 

 

IV. Cách tính phần trăm nhanh chóng ở trong Excel

 

Trong thời đại công nghệ, chúng ta không cần bấm máy tính thủ công cho những bảng dữ liệu lớn. Excel là công cụ đắc lực giúp bạn tính toán hàng loạt chỉ trong vài giây. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết từ Điện máy Pico.

 

4.1. Hướng dẫn tính % trên tổng số

 

Đây là phép tính cơ bản nhất để xác định tỷ trọng. Phương pháp này đơn giản, linh hoạt và được ứng dụng rộng rãi từ quản lý chi tiêu cá nhân đến báo cáo doanh số công ty.

• Bước 1: Nhập dữ liệu vào bảng. Ví dụ: Ô A1 chứa giá trị thành phần (ví dụ: 50), ô B1 chứa tổng giá trị (ví dụ: 200).
• Bước 2: Tại ô C1 (ô kết quả), bạn nhập công thức: =A1/B1.
• Bước 3: Nhấn Enter. Kết quả lúc này có thể hiển thị dưới dạng số thập phân (0.25).
• Bước 4: Chọn ô C1, nhấn vào biểu tượng % trên thanh menu (thẻ Home > mục Number) để chuyển đổi sang dạng 25%.

 

 

4.2. Hướng dẫn tính tỉ lệ % thay đổi

 

Phép tính này giúp bạn theo dõi sự biến động (tăng/giảm) giữa hai mốc thời gian, cực kỳ hữu ích để đánh giá hiệu quả công việc hay tình hình tài chính.

Bước 1: Nhập dữ liệu. Ví dụ: Ô A1 là doanh thu tháng 1 (Giá trị cũ), ô B1 là doanh thu tháng 2 (Giá trị mới).

Bước 2: Tại ô C1, nhập công thức: =(B1-A1)/A1.

Bước 3: Nhấn Enter.

Bước 4: Định dạng ô C1 sang kiểu phần trăm (%).

• Nếu kết quả dương (ví dụ 15%), doanh thu đã tăng trưởng.
• Nếu kết quả âm (ví dụ -5%), doanh thu đã bị sụt giảm.

Hy vọng bài viết đã giúp bạn nắm vững công thức tính phần trăm để áp dụng linh hoạt trong công việc và cuộc sống. Đừng quên ghé thăm Điện máy Pico để cập nhật thêm nhiều mẹo hay và săn những ưu đãi hấp dẫn nhất nhé!​​​​​​​